ما اجمل الربیع

 تجزیه و ترکیب  نمونه ای از فعل تعجب  و  اسلوب مدح (مخصوص انسانی اختصاصی)

ما اجمل الربیع  و نعم الجلیس الصدیق الوفی

بهار چقدر زیباست و چه همنشین خوبی است دوست با وفا

ما: اسم (مای تعجبیه)-مبنی-نکره /مبتدا و مرفوع محلا

اجمل:فعل ماضی-للغائب-مبنی-مزید الثلاثی / فعل و فاعله هو المستتر و جمله به عنوان خبر برای ما محلا مرفوع  (توضیح فعل تعجب همیشه بر وزن ما افعل می آید و صرف نمی شود بنابر این ما اکثرت یا اکثروا ...نمی توانند فعل تعجب باشند )

الربیع:اسم-مفرد-مذکر-جامد(هر چند بر وزن فعیل است اما چون در ترجمه معنای صفت ندارد نمی توان آن را مشتق  از نوع صفت مشبهه قرار داد همانند کلماتی همچون قمیص ٰسبیل  و..) معرب بال-منصرف -صحیح الآخر
 و: حرف عطف -غیر عامل -مبنی بر فتح 

نعم: فعل ماضی للغائب-مجرد الثلاثی-مبنی/خبر مقدم برای الصدیق 

ال: حرف معرفه کردن-غیر عامل-مبنی علی السکون

الجلیس:اسم-مفرد مذکر-مشتق(صفت مشبهه از مصدر جلوس)معرب-معرف بال-منصرف صحیح الآخر/فاعل مدح و مرفوع  

الصدیق: اسم -مفرد-مذکر -مشتق(صفت مشبهه)-معرب-  معرقف بال-منصرف /مبتدای موخر و مرفوع 

توضیح: بعد از فعل مدح (نعم) و فعل ذم(بئس) دو اسم مرفوع می آید اسم اول فاعل مدح یا ذم و اسم دوم مخصوص به مدح یاذم است مخصوص به مدح یا ذم  همیشه در نقش مبتداست. و خبر آن فعل مدح و یا ذم به همراه فاعل آن است که قبل از مخصوص آمده اند . البته می توان مخصوص را اول جمله هم آورد الصدیق نعم الجلیس که باز هم صدیق (مخصوص به مدح)مبتدا و فعل مدح نعم خبر آن است. 

الوفی: اسم-مفرد-مذکر-مشتق(صفت مشبهه)معرب- منصرف معرف بال/صفت(نعت) و مرفوع به تبعیت از موصوف(الوفی) 

 

یا فاطمة

  

 

 یافاطمةُ الزهراءُ َ ! اشفعی لنا عند الله.  

یا: حرف ندا-غیر عامل-مبنی علی السکون 

فاطمه: اسم-مفرد-مونث -معرب-ممنوع من الصرف-صحیح الآخر/ منادای مفرد از نوع علم مبنی بر ضم محلا منصوب 

ال:حرف تعریف -غیر عامل -مبنی علی السکون 

زهراء:اسم-مفرد-مونث-معرب-معرف بال - ممنوع من الصرف-ممدود/صفت و مرفوع (منصوب نیز  جایز است به تبعیت از محل منادا که منصوب است)  

اشفعی: فعل امر للمخاطبة-مجرد الثلاثی-مبنی- لازم- معلوم(که به عربی مبنی للمعلوم مصطلح است)-صحیح و سالم 

ل:حرف حر-عامل-مبنی علی الکسر 

نا: اسم-ضمیر متصل للرفع (یعنی گاهی فاعل می شود)و النصب(گاهی با اتصال به فعل مفعول می شود) و الجر (گاهی با اتصال به اسم یا حرف جر مجرور می شود)-مبنب علی السکون-معرفه/مجرور بحرف جر محلا

عند: اسم-مفرد-مذکر-معرب-منصرف -صحیح الآخر/مفعول فیه و منصوب 

الله:اسم-مفرد-مذکر-جامد-معرب-منصرف-معرفه(علم)صحیح الاخر/مضاف الیه و مجرور